MPSC RESOURCE HUB महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षांसाठी प्रश्नपत्रिका, विश्लेषण व अभ्याससाहित्य
PDF • PYQ • SYLLABUS • ANALYSIS

MPSC Craft Instructor Bharti 2026: शिल्पनिदेशक 1,388 पदे, ITI-CITS पात्रता | MPSC Group C Craft Instructor Bharati 2026

MPSC Craft Instructor Recruitment 2026 · Advertisement No. 017/2026

MPSC Craft Instructor Bharti 2026: शिल्पनिदेशक 1,388 पदे | ITI, CITS, Diploma व Trade-wise पात्रता

महाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा 2026 अंतर्गत शिल्पनिदेशक (Craft Instructor) पदांची संख्या, NAC/NTC-CITS पात्रता, अभियांत्रिकी शाखा, ट्रेडनिहाय उदाहरणे, वयोमर्यादा आणि अर्ज प्रक्रिया.

1,388 पदे · Group C 2026 · Prelims 24 January 2027
महत्त्वाची अपडेट – 14 नोव्हेंबर 2026: MPSC Group C 2026 मधील शिल्पनिदेशक संवर्गासाठी अर्ज/पर्याय सादर करण्याची प्रक्रिया 13 नोव्हेंबर 2026 रोजी दुपारी 2:00 वाजता सुरू झाली आहे. अंतिम मुदत 27 नोव्हेंबर 2026 रात्री 11:59 आहे. परीक्षा शुल्क ऑनलाइन भरण्याची अंतिम मुदत 30 नोव्हेंबर 2026 रात्री 11:59 आहे.

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या (MPSC) जाहिरात क्रमांक 017/2026 च्या 6 नोव्हेंबर 2026 रोजीच्या शुद्धिपत्रकानुसार कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता विभागातील शिल्पनिदेशक (Craft Instructor), गट-क या संवर्गासाठी 1,388 पदे समाविष्ट करण्यात आली आहेत. या पदाची पात्रता सामान्य पदवीवर आधारित नसून National Apprenticeship Certificate (NAC), National Trade Certificate (NTC) सोबत CITS किंवा विशिष्ट अभियांत्रिकी Diploma/Degree या पर्यायांवर आधारित आहे.

01 MPSC Craft Instructor Bharti 2026: संक्षिप्त माहिती

भरती संस्थामहाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC)
जाहिरात क्रमांक017/2026
परीक्षामहाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा 2026
पदाचे नावशिल्पनिदेशक (Craft Instructor), गट-क
विभागकौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता विभाग
एकूण पदे1,388
अर्ज / संवर्ग पर्याय13 नोव्हेंबर 2026 दुपारी 2:00 ते 27 नोव्हेंबर 2026 रात्री 11:59
ऑनलाइन परीक्षा शुल्काची अंतिम मुदत30 नोव्हेंबर 2026 रात्री 11:59
संयुक्त पूर्व परीक्षा24 जानेवारी 2027 · ऑफलाइन OMR
मुख्य परीक्षाविशिष्ट शैक्षणिक अर्हता असलेल्या संवर्गांसाठी स्वतंत्र मुख्य परीक्षा

02 शिल्पनिदेशक पदसंख्या व प्रशासकीय विभाग

MPSC च्या 6 नोव्हेंबर 2026 च्या पदसंख्या शुद्धिपत्रकातील संवर्गनिहाय तक्त्यात शिल्पनिदेशक पदांसाठी 1,388 जागा नमूद आहेत.

संवर्गशिल्पनिदेशक, गट-क
पदसंख्या1,388
प्रशासकीय विभागकौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता विभाग
आरक्षण तपशीलMPSC शुद्धिपत्रकातील परिशिष्ट 1 व परिशिष्ट 2 नुसार तपासावा
महत्त्वाचे: 1,388 ही एकूण पदसंख्या आहे. प्रवर्गनिहाय, समांतर आरक्षणनिहाय आणि दिव्यांग उपप्रकारनिहाय जागा पाहण्यासाठी अधिकृत शुद्धिपत्रकातील संबंधित परिशिष्ट तपासा. येथे अंदाजे उपविभागणी दिलेली नाही.

03 MPSC शिल्पनिदेशक शैक्षणिक पात्रता: तीन पर्यायी मार्ग

MPSC च्या शुद्धिपत्रकातील परिशिष्ट 3 मध्ये शिल्पनिदेशक पदासाठी खालील तीन शैक्षणिक पात्रता पर्याय दिले आहेत. हे पर्याय OR स्वरूपात आहेत; तिन्ही पात्रता एकत्र असणे आवश्यक नाही.

पर्याय 1 – NACNational Apprenticeship Certificate (राष्ट्रीय शिकाऊ उमेदवारी प्रमाणपत्र) – संबंधित/विहित ट्रेडमधील NAC.
पर्याय 2 – NTC + CITSNational Trade Certificate (राष्ट्रीय व्यापार प्रमाणपत्र) आणि Craft Instructor Training Scheme (CITS) प्रमाणपत्र.
पर्याय 3 – Diploma / Degreeयांत्रिकी (Mechanical), विद्युत (Electrical) किंवा इलेक्ट्रॉनिक्स (Electronics) या विषयांमधील मान्यताप्राप्त पदविका किंवा पदवी.
पात्रतेतील महत्त्वाचा फरक: फक्त ITI/NTC प्रमाणपत्र असणे हा MPSC परिशिष्ट 3 मधील स्वतंत्र पूर्ण पर्याय नाही. NTC मार्ग निवडणाऱ्या उमेदवाराकडे CITS प्रमाणपत्रही असणे आवश्यक आहे. NAC हा स्वतंत्र पर्याय आहे; तर संबंधित अभियांत्रिकी Diploma/Degree हा तिसरा पर्याय आहे.

04 Trade-wise Eligibility: ITI ट्रेड आणि अभियांत्रिकी शाखा

शिल्पनिदेशक भरतीमध्ये प्रमाणपत्राचा ट्रेड आणि Diploma/Degree ची शाखा यांची जुळणी महत्त्वाची आहे. खालील तक्ता DVET च्या 31 जुलै 2026 च्या सेवाप्रवेश नियमांतील ट्रेड-मॅपिंगचे निवडक उदाहरणे देतो. ही संपूर्ण यादी नाही आणि MPSC परिशिष्ट 3 मधील तीन पात्रता मार्गांची जागा घेत नाही.

ट्रेड / क्षेत्रनियमांतील पात्रतेची निवडक उदाहरणेNTC / NAC चे उदाहरण
FitterMechanical Engineering, Production Engineering, Production Technology; Fitting मधील व्यावसायिक पदविकाFitter
TurnerMechanical Engineering, Production Engineering, Production TechnologyTurner
WelderMechanical / Production Engineering; Welding and Sheet Metal Engineering; Welding मधील व्यावसायिक पदविकाWelder / Mechanic Welding and Sheet Metal
MachinistMechanical Engineering, Production Engineering, Production TechnologyMachinist
PlumberMechanical Engineering; Plumbing मधील व्यावसायिक पदविकाPlumber
ElectricianElectrical Engineering, Electrical (Electronics and Power), Electrical and Electronics Engineering, Electrical and Power EngineeringElectrician
WiremanElectrical Engineering, Electrical (Electronics and Power), Electrical and Electronics Engineering, Electrical and Power EngineeringWireman
Electronics MechanicElectronics Engineering, Electronics and Communication, Industrial Electronics, Electronics and Video EngineeringElectronics Mechanic
Instrument MechanicInstrument Engineering, Electronics Engineering, Electronics and Telecommunication / Communication EngineeringInstrument Mechanic
Computer Hardware & Network MaintenanceComputer Engineering/Technology, Information Technology, Electronics Engineering किंवा संबंधित नमूद शाखाComputer Hardware and Network Maintenance

टीप: हा निवडक संदर्भ तक्ता आहे. प्रत्येक ट्रेडसाठी Diploma, Degree, NTC आणि NAC यांचे तपशील वेगवेगळे आहेत. तुमचे ट्रेड-नाव, प्रमाणपत्र आणि शाखा मूळ अधिसूचनेतील संबंधित नोंदीशी जुळते का हे तपासल्याशिवाय पात्रता गृहीत धरू नका.

विशेष सूचना: MPSC परिशिष्ट 3 मधील Diploma/Degree पर्यायात Mechanical, Electrical आणि Electronics या शाखांचा स्पष्ट उल्लेख आहे. त्यामुळे Civil किंवा इतर कोणत्याही शाखेतील Diploma/Degree असल्यास केवळ ती अभियांत्रिकी पात्रता आहे म्हणून पात्रता गृहीत धरू नका. MPSC Online मधील Check Eligibility आणि अधिकृत परिशिष्टानुसार निर्णय घ्या.

05 CITS म्हणजे काय? NTC सोबत CITS का आवश्यक?

CITS – Craft Instructor Training Scheme ही भारत सरकारच्या कौशल्य विकास व उद्योजकता मंत्रालयांतर्गत Directorate General of Training (DGT) चालवणारी प्रशिक्षक प्रशिक्षण योजना आहे. या प्रशिक्षणात ट्रेडमधील तांत्रिक कौशल्याबरोबर शिकवण्याच्या पद्धती (Training Methodology) आणि प्रत्यक्ष कौशल्य प्रशिक्षण देण्याच्या पद्धतीवर भर दिला जातो.

योजनेचे नावCraft Instructor Training Scheme (CITS)
संबंधित संस्थाDirectorate General of Training (DGT), भारत सरकार
प्रशिक्षणाचा उद्देशITI / कौशल्य प्रशिक्षण संस्थांसाठी प्रशिक्षक तयार करणे
अभ्यासक्रमट्रेडनुसार तांत्रिक विषय व Training Methodology
ट्रेडची यादीDGT च्या CITS Courses पोर्टलवर ट्रेडनिहाय पात्रता व अभ्यासक्रम उपलब्ध

CITS प्रवेशासाठी DGT कडून दिलेली पात्रता आणि MPSC भरतीसाठीची अंतिम पात्रता या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. CITS प्रवेश पात्रता पूर्ण झाली म्हणजे MPSC शिल्पनिदेशक पदासाठी आपोआप पात्रता मिळते असे नाही. MPSC परिशिष्ट 3 आणि पदाशी संबंधित सेवा प्रवेश नियम अंतिम मानावेत.

06 वयोमर्यादा व वय मोजण्याचा दिनांक

किमान वय18 वर्षे पूर्ण
कमाल वय – खुला प्रवर्ग38 वर्षे
कमाल वय – मागासवर्गीय प्रवर्ग43 वर्षे
वय मोजण्याचा दिनांक27 नोव्हेंबर 2026 – या नव्याने समाविष्ट संवर्गासाठी अर्जाची अंतिम तारीख
अतिरिक्त शिथिलता5 नोव्हेंबर 2026 च्या शासन निर्णयानुसार या परीक्षेसाठी कमाल वयोमर्यादेत 1 वर्षाची शिथिलता

वरील 18/38/43 वर्षांची मूलभूत मर्यादा शिल्पनिदेशक सेवाप्रवेश नियमांवर आधारित आहे. 1 वर्षाच्या शिथिलतेसह प्रत्यक्ष पात्र वय, प्रवर्गनिहाय व इतर विशेष सवलती MPSC च्या अधिकृत सूचना आणि ऑनलाइन पात्रता तपासणीतून निश्चित करा.

07 MPSC Group C Prelims 2026 परीक्षा पद्धत व अभ्यासक्रम

शिल्पनिदेशक संवर्गासाठीही प्रथम महाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा ही सामाईक पूर्व परीक्षा आहे. ही परीक्षा तांत्रिक ITI/CITS परीक्षा नसून सामान्य क्षमता चाचणी आहे.

प्रश्नपत्रिकासामान्य क्षमता चाचणी
एकूण प्रश्न100
एकूण गुण100
कालावधी1 तास
माध्यममराठी व इंग्रजी
पद्धतवस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न · ऑफलाइन OMR
नकारात्मक गुणचुकीच्या उत्तरासाठी 1/4 गुण वजा
परीक्षा दिनांक24 जानेवारी 2027

पूर्व परीक्षेच्या अभ्यासक्रमातील प्रमुख विषय:

इतिहासभूगोलअर्थव्यवस्थाचालू घडामोडीराज्यशास्त्रसामान्य विज्ञानअंकगणितबुद्धिमत्ता चाचणी

08 Craft Instructor Mains Syllabus व Technical Exam

MPSC च्या 6 नोव्हेंबर 2026 च्या परीक्षा योजना शुद्धिपत्रकानुसार विशिष्ट शैक्षणिक अर्हता आवश्यक असलेल्या तसेच नव्याने समाविष्ट संवर्गांसाठी स्वतंत्र मुख्य परीक्षा आयोजित केली जाणार आहे. शिल्पनिदेशक हा विशिष्ट तांत्रिक पात्रता असलेला संवर्ग असल्यामुळे त्याची स्वतंत्र मुख्य परीक्षा योजना लागू होऊ शकते.

अधिकृत अभ्यासक्रमाबाबत: शिल्पनिदेशक Mains साठी पेपरची संख्या, गुण, प्रश्नसंख्या, Technical विषयांचे विभाजन किंवा ट्रेडनिहाय syllabus याबाबत स्वतंत्र अधिकृत तपशील उपलब्ध झाल्याशिवाय कोणतीही ठरावीक रचना गृहीत धरू नका. MPSC कडून पुढील शुद्धिपत्रक/अभ्यासक्रम प्रसिद्ध झाल्यावरच त्यानुसार तयारीचे नियोजन करा.

तोपर्यंत संबंधित ट्रेडचा DGT/NCVT अभ्यासक्रम, Trade Theory, Trade Practical, Workshop Calculation and Science, Engineering Drawing आणि CITS Training Methodology हे स्व-अभ्यासासाठी संदर्भ म्हणून वापरता येतील. मात्र हे विषय MPSC च्या जाहीर झालेल्या Technical Mains syllabus म्हणून समजू नयेत.

09 MPSC Craft Instructor Online अर्ज कसा करावा?

  1. MPSC Online Portal उघडा आणि आपल्या प्रोफाइलमध्ये लॉगिन करा किंवा नवीन नोंदणी करा.
  2. जाहिरात क्रमांक 017/2026 – महाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा 2026 निवडा.
  3. नवीन अर्जदार: Online Application विभागातील “Check Eligibility” वर क्लिक करून शिल्पनिदेशक संवर्गासाठीची पात्रता तपासा आणि अर्जाची पुढील प्रक्रिया पूर्ण करा.
  4. यापूर्वी अर्ज केलेले उमेदवार: My Account → जाहिरात 017/2026 समोरील View → Recheck Eligibility येथे जाऊन पात्र असल्यास शिल्पनिदेशक संवर्गाचा पर्याय निवडा.
  5. विकल्प निवडल्यानंतर Apply व Submit करा. आधी अर्ज केलेल्या पात्र उमेदवारांना केवळ नवीन संवर्गाचा विकल्प सादर करण्यासाठी पुन्हा परीक्षा शुल्क भरावे लागत नाही.
  6. नवीन अर्जदारांनी विहित परीक्षा शुल्क 30 नोव्हेंबर 2026 रात्री 11:59 पूर्वी ऑनलाइन पद्धतीने भरा.
अंतिम मुदत: अर्ज / संवर्ग पर्याय 27 नोव्हेंबर 2026 रात्री 11:59 पर्यंत. आधी अर्ज केलेल्या उमेदवारांनी पात्र अतिरिक्त संवर्गाचा विकल्प वेळेत सादर करणे आवश्यक आहे. मुदत संपल्यानंतर विकल्प बदलण्याची विनंती मान्य केली जाणार नाही.

10 अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे: तयारीची यादी

खालील यादी कागदपत्रे आधीपासून तयार ठेवण्यासाठी आहे. प्रत्यक्ष अपलोडची यादी, फाइल स्वरूप आणि प्रमाणपत्रांची वैधता MPSC च्या मूळ जाहिरात व अर्ज पोर्टलवरील सूचनांनुसार तपासा.

  • SSC / शैक्षणिक पात्रतेशी संबंधित गुणपत्रिका व प्रमाणपत्रे (लागू असल्यास).
  • National Apprenticeship Certificate (NAC) किंवा National Trade Certificate (NTC) व ट्रेडचे तपशील.
  • NTC मार्गासाठी Craft Instructor Training Scheme (CITS) / National Craft Instructor Certificate.
  • Diploma किंवा Degree मार्गासाठी सर्व वर्षांच्या गुणपत्रिका आणि अंतिम प्रमाणपत्र.
  • जात प्रमाणपत्र, जात वैधता प्रमाणपत्र, Non-Creamy Layer किंवा EWS प्रमाणपत्र – लागू असल्यास.
  • अधिवास / राष्ट्रीयत्व, ओळखपत्र, छायाचित्र व स्वाक्षरी – जाहिरातीनुसार.

11 Craft Instructor PYQ व तयारीसाठी स्रोत

शिल्पनिदेशक 2026 साठी स्वतंत्र MPSC Technical Mains प्रश्नपत्रिका उपलब्ध असल्याचा दावा येथे केलेला नाही. सध्या उमेदवारांनी सामाईक Group C Prelims साठी मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका सोडवाव्यात आणि आपल्या ट्रेडसाठी DGT/NCVT चे अधिकृत अभ्याससाहित्य संदर्भ म्हणून वापरावे.

12 MPSC Craft Instructor Bharti 2026: महत्त्वाचे प्रश्न (FAQ)

1. MPSC Craft Instructor Bharti 2026 मध्ये किती पदे आहेत?

6 नोव्हेंबर 2026 च्या शुद्धिपत्रकानुसार शिल्पनिदेशक, गट-क संवर्गासाठी 1,388 पदे आहेत.

2. फक्त ITI / NTC प्रमाणपत्र असल्यास अर्ज करता येईल का?

MPSC परिशिष्ट 3 नुसार NTC सोबत CITS प्रमाणपत्राचा पर्याय दिला आहे. फक्त NTC हा स्वतंत्र पर्याय म्हणून नमूद नाही. NAC किंवा संबंधित Mechanical/Electrical/Electronics Diploma/Degree हे स्वतंत्र पर्याय आहेत.

3. CITS सर्व उमेदवारांसाठी अनिवार्य आहे का?

परिशिष्ट 3 मध्ये CITS ही अट NTC मार्गासाठी नमूद आहे. NAC हा वेगळा पर्याय आहे; तसेच नमूद अभियांत्रिकी Diploma/Degree हाही स्वतंत्र पर्याय आहे.

4. कोणत्याही शाखेतील Diploma किंवा Degree चालते का?

MPSC परिशिष्ट 3 मध्ये Mechanical, Electrical किंवा Electronics या विषयांचा उल्लेख आहे. कोणत्याही शाखेतील Diploma/Degree चालते असे त्यात नमूद नाही. इतर शाखेतील उमेदवारांनी ऑनलाइन Check Eligibility आणि अधिकृत स्पष्टीकरण तपासावे.

5. या पदासाठी कामाचा अनुभव आवश्यक आहे का?

MPSC च्या 6 नोव्हेंबर 2026 च्या परिशिष्ट 3 मधील तीन पात्रता पर्यायांमध्ये स्वतंत्र वर्षांची अनुभव-अट नमूद नाही. तरीही अर्जापूर्वी संबंधित सेवा प्रवेश नियम आणि पोर्टलवरील अंतिम पात्रता तपासावी.

6. शिल्पनिदेशक मुख्य परीक्षेचा Technical Syllabus प्रसिद्ध झाला आहे का?

6 नोव्हेंबर 2026 च्या परीक्षा योजना शुद्धिपत्रकात विशिष्ट शैक्षणिक अर्हता असलेल्या आणि नव्याने समाविष्ट संवर्गांसाठी स्वतंत्र मुख्य परीक्षा सांगितली आहे. शिल्पनिदेशकासाठी ट्रेडनिहाय गुण-विभागणी किंवा अंतिम Technical syllabus अधिकृतपणे प्रसिद्ध झाल्यावरच त्यानुसार तयारी करावी.

7. पूर्व परीक्षा कधी होणार आहे?

महाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा 24 जानेवारी 2027 रोजी ऑफलाइन OMR पद्धतीने होणार आहे.

8. आधी Group C चा अर्ज केला असल्यास पुन्हा अर्ज करावा लागेल का?

नाही. आधी अर्ज केलेल्या आणि नव्याने समाविष्ट संवर्गासाठी पात्र असलेल्या उमेदवारांनी My Account → View → Recheck Eligibility मधून शिल्पनिदेशकाचा विकल्प सादर करावा. केवळ विकल्पासाठी पुन्हा परीक्षा शुल्क भरण्याची गरज नाही.

9. अर्जाची अंतिम तारीख कोणती?

नवीन अर्ज व संवर्ग पर्याय सादर करण्याची अंतिम मुदत 27 नोव्हेंबर 2026 रात्री 11:59 आहे. ऑनलाइन परीक्षा शुल्क 30 नोव्हेंबर 2026 रात्री 11:59 पर्यंत भरता येईल.

13 अधिकृत जाहिरात, शुद्धिपत्रके व महत्त्वाचे दुवे

माहितीचा आधार: MPSC जाहिरात क्र. 017/2026 व 6 नोव्हेंबर 2026 चे पदसंख्या/पात्रता शुद्धिपत्रक (परिशिष्ट 3 व 4); MPSC परीक्षा योजना शुद्धिपत्रक दिनांक 6 नोव्हेंबर 2026; कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता विभागाचे सेवाप्रवेश नियम दिनांक 31 जुलै 2026; DGT चे अधिकृत CITS व CITS Courses पोर्टल. कोणताही बदल झाल्यास MPSC ची नवी सूचना अंतिम मानावी.

अशाच MPSC भरती, अभ्यासक्रम आणि मागील प्रश्नपत्रिकांसाठी mpscpaper.in ला भेट द्या.