MPSC Previous Year Question Paper
महाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा 2024
प्रश्नपत्रिका, उत्तरतालिका आणि विषयनिहाय प्रश्न विश्लेषण
Prelims 2024 · 100 प्रश्न · 100 गुणMPSC Group C Prelims 2024 Question Paper PDF आणि Answer Key या पेजवर उपलब्ध आहे. महाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा 2024 ही 1 जून 2025 रोजी घेण्यात आली. येथे प्रश्नपत्रिका पाहा किंवा डाउनलोड करा. तसेच परीक्षेतील 100 प्रश्नांचे Subject-Wise आणि Topic-Wise Analysis सात विषयांनुसार पाहता येईल.
01 परीक्षेची माहिती (Exam Overview)
| परीक्षेचे नाव | महाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा 2024 |
| जाहिरात क्रमांक | 049/2024 |
| परीक्षा दिनांक | 1 जून 2025 |
| एकूण प्रश्न | 100 |
| एकूण गुण | 100 |
| परीक्षा वेळ | 1 तास |
| नकारात्मक गुण | प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी 1/4 गुण |
02 प्रश्नपत्रिका व उत्तरतालिका (Question Paper & Answer Key PDF)
PDF: MPSC Group C Prelims 2024 ची प्रश्नपत्रिका व उत्तरतालिका या PDF मधून पाहा किंवा डाउनलोड करा.
PDF दिसत नसल्यास वरील VIEW PDF बटणावर क्लिक करा किंवा DOWNLOAD PDF वापरा.
03 विषयानुसार प्रश्नसंख्या (Subject-Wise Question Count)
| विषय | प्रश्नसंख्या |
|---|---|
| इतिहास | 10 |
| भूगोल व पर्यावरण | 10 |
| अर्थव्यवस्था | 15 |
| चालू घडामोडी | 15 |
| राज्यशास्त्र व शासनप्रणाली | 15 |
| सामान्य विज्ञान | 15 |
| अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी | 20 |
| एकूण | 100 |
04 विचारलेल्या प्रश्नांचे विषयानुसार व Topicwise प्रश्नविश्लेषण पहा
खालील सात विषयांपैकी कोणत्याही विषयावर क्लिक करा. त्या विषयातील प्रश्न क्रमांक आणि प्रश्नांचा संक्षिप्त आशय लगेच पाहता येईल.
1. इतिहास (History)10 प्रश्न · प्र. 1 ते 10
सामाजिक व धार्मिक सुधारणा चळवळी
- प्र. 1प्रार्थना समाजाच्या माध्यमातून स्थापन झालेल्या संस्था: सोशल सर्व्हिस लीग, सर्व्हंट्स ऑफ इंडिया सोसायटी आणि डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन.
- प्र. 6सत्यशोधक जलसा या कलाप्रकाराशी संबंधित नसलेली व्यक्ती: होनाजी बाळा.
घटनात्मक विकास व ब्रिटिश कायदे
- प्र. 2पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी ‘गुलामगिरीची नवी सनद’ म्हटलेला कायदा: भारत सरकार कायदा 1935.
1857 चा उठाव व लष्करी व्यवस्थापन
- प्र. 3एनफिल्ड रायफल हाताळणीचे सैनिकांसाठी प्रशिक्षण केंद्र असणारी शहरे: अंबाला, कलकत्ता, सियालकोट आणि डम डम.
ब्रिटिश प्रशासन
- प्र. 4जिल्हा लोकल बोर्डाची स्थापना करणारा व्हाईसरॉय: लॉर्ड रिपन.
दुष्काळ धोरण
- प्र. 51883 ची दुष्काळ संहिता (Famine Code) तयार करणारा आयोग: सर रिचर्ड स्ट्रॅची आयोग.
- प्र. 9स्ट्रॅची आयोगाचा मुख्य विषय: दुष्काळ उपाययोजना.
राष्ट्रीय चळवळ व वृत्तपत्रे
- प्र. 7सरोजिनी नायडू यांनी ‘हिंदू-मुस्लीम ऐक्याचे राजदूत’ म्हणून गौरव केलेली व्यक्ती: मोहम्मद अली जिना.
- प्र. 8स्वातंत्र्यपूर्व काळातील वृत्तपत्रे व संपादक यांची जुळणी: गुराखी, भाला, हरिकिशोर आणि देशसेवक.
कामगार चळवळ
- प्र. 101920 मधील ऑल इंडिया ट्रेड युनियन काँग्रेस (AITUC) चे पहिले अध्यक्ष: लाला लजपतराय.
2. भूगोल व पर्यावरण (Geography & Environment)10 प्रश्न · प्र. 11 ते 20
महाराष्ट्राचे स्थान, विस्तार व प्राकृतिक भूगोल
- प्र. 11महाराष्ट्राचा अक्षवृत्तीय व रेखावृत्तीय विस्तार, पूर्व-पश्चिम लांबी (800 किमी) आणि क्षेत्रफळ (3,07,713 चौ. किमी).
- प्र. 16महाराष्ट्रातील व भारतातील शहरांची वैशिष्ट्ये: भंडारा – तलावांचा जिल्हा, उदयपूर – City of Lakes, छत्रपती संभाजीनगर – City of Gates.
भारताचा प्राकृतिक भूगोल व सीमा
- प्र. 12भारतातील पर्वतशिखरांचा उंचीनुसार उतरता क्रम: मकालू, नंदादेवी, अन्नपूर्णा आणि बद्रीनाथ.
- प्र. 13भारताशी सर्वात लांब सीमा असणारा देश: बांगलादेश.
- प्र. 15संथाली भाषेची लिपी: ओल चिकी.
लोकसंख्या भूगोल (जनगणना 2011)
- प्र. 14महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांची शेकडा नागरी/शहरी लोकसंख्या: अहिल्यानगर, यवतमाळ, सातारा आणि लातूर.
- प्र. 182011 च्या जनगणनेनुसार जिल्ह्यांचे लिंगगुणोत्तर: पुणे, रत्नागिरी, अहिल्यानगर आणि नागपूर.
कृषी, जलविद्युत प्रकल्प व मत्स्य व्यवसाय
- प्र. 17फॅमीन कमिशननुसार कृषी खात्याची स्थापना (1881) आणि कृषी आयुक्त कार्यालयाचे ठिकाण (मुकुंदनगर, पुणे).
- प्र. 20महाराष्ट्रातील मासेमारी बंदरे व जिल्हे: डहाणू – पालघर, माहिम – मुंबई, दाभोळ – रत्नागिरी आणि विजयदुर्ग – सिंधुदुर्ग.
जलविद्युत प्रकल्प
- प्र. 19महाराष्ट्रातील जलविद्युत प्रकल्प व जिल्हे: उजनी – सोलापूर, कन्हेर – सातारा, भिरा – रायगड आणि वारणा – सांगली.
3. अर्थव्यवस्था (Economics)15 प्रश्न · प्र. 21 ते 35
सहकार
- प्र. 21महाराष्ट्र सहकारी अधिनियम 1960 नुसार सहकारी संस्थांचे अंकेक्षण (Audit).
महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था
- प्र. 22महाराष्ट्राची आर्थिक पाहणी 2023-24: राज्याच्या स्वतःच्या कर महसुलात सर्वाधिक हिस्सा असलेला कर – GST.
- प्र. 25सेंद्रिय शेती उत्पादनात महाराष्ट्राचा देशातील हिस्सा: 27% सह प्रथम क्रमांक.
- प्र. 28महाराष्ट्र शासनाचा ‘मैत्री’ (MAITRI) कायदा: जुलै 2023.
औद्योगिक व पायाभूत संस्था
- प्र. 23औद्योगिक विकास संस्था व स्थापना वर्षांची जुळणी: IFCI – 1948, IDBI – 1964, NSIC – 1955 आणि NIDC – 1954.
बेरोजगारी
- प्र. 24भारत रोजगार अहवाल 2024: ILO आणि IHD द्वारे संयुक्तपणे प्रकाशित.
बँकिंग
- प्र. 26रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (1935), 14 बँकांचे राष्ट्रीयीकरण (1969) आणि स्टेट बँक ऑफ इंडिया (1955).
राष्ट्रीय उत्पन्न
- प्र. 27राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या हिशेबासाठी CSO ने वापरलेले सुधारित पायाभूत वर्ष: 1999-2000.
आर्थिक नियोजन व विकास
- प्र. 29पंचवार्षिक योजना व निर्धारित विकास उद्दिष्टांची जुळणी: 5 वी – 4.4%, 6 वी – 5.2%, 9 वी – 6.5% आणि 12 वी – 8.0%.
लेखापालन व वित्तीय प्रशासन
- प्र. 30व्यावसायिक लेखापालनाचे (Accounting) फायदे.
- प्र. 33भारतीय लेखा व परीक्षेसाठी सर्वोच्च संस्था: CAG – नियंत्रक व महालेखापरीक्षक.
कृषी अर्थव्यवस्था व अन्न सुरक्षा
- प्र. 31तेलबिया व कडधान्य उत्पादकांसाठी प्रधानमंत्री अन्नदाता आय संरक्षण अभियान (PM-AASHA).
सार्वजनिक वित्त व शासकीय अर्थसंकल्प
- प्र. 32भारत सरकारच्या 2024-25 च्या अर्थसंकल्पातील विविध क्षेत्रांवरील खर्चाची तुलना.
- प्र. 35केंद्र शासनाकडून राज्यांना प्राप्त होणारी मदत अनुदाने (Grants-in-aid).
- प्र. 34या प्रश्नाचा विषय व संक्षिप्त आशय दिलेल्या माहितीमध्ये नमूद नाही.
4. चालू घडामोडी (Current Affairs)15 प्रश्न · प्र. 36 ते 50
महाराष्ट्रातील घडामोडी
- प्र. 36‘विश्वशांती बुद्ध विहार’चे उद्घाटन: उदगीर, जिल्हा लातूर.
राष्ट्रीय घडामोडी, कृषी व तंत्रज्ञान
- प्र. 37भारतातील पहिले लव्हेंडर फार्म: जम्मू आणि काश्मीर.
- प्र. 38‘सोलर फ्लोअर मिल’चे पेटंट मिळवणारी कंपनी: शक्ती पंप्स.
- प्र. 49राष्ट्रीय मतदार दिन: 25 जानेवारी.
- प्र. 50ई-वाहनांना प्रोत्साहन देणारे ‘स्विच दिल्ली’ अभियान.
जागतिक/आंतरराष्ट्रीय परिषदा व संस्था
- प्र. 3919 वी अलिप्त राष्ट्र चळवळ (NAM) शिखर परिषद: कंपाला, युगांडा.
- प्र. 43संशोधन प्रोत्साहनार्थ ‘BIMREN’ उपक्रम.
- प्र. 46आशियाई विकास बँकेचे (ADB) अध्यक्ष: मासात्सुगु असाकावा.
पुरस्कार, सन्मान व व्यक्तीविशेष
- प्र. 40सबाल्टर्न अभ्यासाशी (Subaltern Studies) संबंधित प्रसिद्ध अभ्यासक: रणजीत गुहा.
- प्र. 4175 व्या प्रजासत्ताक दिनानिमित्त घोषित पद्म पुरस्कारांची संख्या: 132.
- प्र. 452024 चा रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार: डेव्हिड बेकर, डेमिस हासाबिज आणि जॉन जम्पर.
- प्र. 47लोकपालचे नवीन अध्यक्ष: फेब्रुवारी 2024 मध्ये अजय माणिकराव खानविलकर.
क्रीडा घडामोडी
- प्र. 42ऑस्ट्रेलियन ओपन 2024 पुरुष व महिला एकेरी विजेते: जानिक सिनर आणि अरिना सबालेंका.
- प्र. 44पॅरिस ऑलिंपिक 2024 मधील भारतीय संघाचे मुख्य प्रायोजक: रिलायन्स, अदानी, आदित्य बिर्ला आणि BPCL.
- प्र. 48पॅरिस ऑलिंपिक 2024 मधील पदकांची संख्या: 20 सुवर्ण, 12 रौप्य आणि 13 कांस्य.
5. राज्यशास्त्र व शासनप्रणाली (Polity & Governance)15 प्रश्न · प्र. 51 ते 65
प्रस्तावना, राज्यघटनेची वैशिष्ट्ये व परिशिष्टे
- प्र. 51केंद्र व राज्यांमधील अधिकारांचे विभाजन असणारी अनुसूची: सातवी अनुसूची.
- प्र. 58उद्देशिकेत ‘समाजवादी’ व ‘धर्मनिरपेक्ष’ शब्दांचा समावेश: 42 वी घटनादुरुस्ती.
- प्र. 63भारतीय राज्यघटनेची संघराज्यीय वैशिष्ट्ये: अधिकारांची विभागणी आणि स्वतंत्र न्यायव्यवस्था.
मूलभूत हक्क व घटनात्मक उपाय
- प्र. 52डॉ. बी. आर. आंबेडकरांनी ‘राज्यघटनेचे हृदय व आत्मा’ मानलेले कलम: कलम 32.
- प्र. 59मूलभूत हक्कांची कलमे व तरतुदी यांची जुळणी: कलम 14, 15, 16 आणि 17.
कार्यकारी मंडळ (राष्ट्रपती व राज्यपाल)
- प्र. 53राष्ट्रपती पदाची अर्हता (कलम 58) आणि महाभियोग प्रक्रिया (कलम 61).
- प्र. 54एकाच व्यक्तीची दोन किंवा अधिक राज्यांसाठी राज्यपाल म्हणून नियुक्ती: सातवी घटनादुरुस्ती, 1956.
- प्र. 65राज्याचा मुख्य कायदेशीर सल्लागार: कलम 165 – महाधिवक्ता.
न्यायव्यवस्था व न्यायालयीन निर्णय
- प्र. 55सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची संख्या वाढवण्याचा संसदेचा अधिकार.
- प्र. 56परमानंद कटारा विरुद्ध युनियन ऑफ इंडिया खटला: वैद्यकीय निगा.
स्थानिक स्वराज्य संस्था (पंचायतराज)
- प्र. 5773 वी व 74 वी घटनादुरुस्ती: भाग 9 व भाग 9-अ यांचा समावेश.
- प्र. 62ग्रामपंचायतीचा कार्यकाळ: कलम 243-E नुसार पहिल्या बैठकीपासून 5 वर्षे.
- प्र. 64पंचायतींमध्ये महिलांसाठी आरक्षणाची तरतूद: कलम 243-D.
विधिमंडळ व घटनात्मक संस्था
- प्र. 60राज्य विधानसभेची तरतूद: कलम 170.
- प्र. 61कॅबिनेट मिशनचे सदस्य: लॉर्ड पॅथिक लॉरेन्स, सर स्टॅफर्ड क्रिप्स आणि ए. व्ही. अलेक्झांडर.
6. सामान्य विज्ञान (General Science)15 प्रश्न · प्र. 66 ते 80
भौतिकशास्त्र (Physics)
- प्र. 66प्रकाश ऊर्जेचे विद्युत ऊर्जेत रूपांतर करणारे उपकरण: फोटोव्होल्टाइक डायोड.
- प्र. 67यंत्रांमधील घर्षण कमी करण्यासाठी बॉल बेअरिंगचा वापर: लोटण घर्षण.
- प्र. 68मानवी श्राव्य ध्वनीची वारंवारता मर्यादा: 20 Hz ते 20,000 Hz.
रसायनशास्त्र (Chemistry)
- प्र. 69कार्बन डायसल्फाईडचा कीटकनाशक/द्रावक म्हणून वापर.
- प्र. 70कांस्य (Bronze) मिश्रधातूचे घटक: तांबे आणि कथील.
- प्र. 71सर्वात जास्त डायपोल मोमेंट असणारा रेणू.
प्राणीशास्त्र (Zoology)
- प्र. 72प्राणी आणि त्यांच्या ऑर्डरच्या जोड्या: गांडूळ, जळू, मधमाशी आणि ढेकूण.
- प्र. 73पेट्रोमायझोनमधील अँटीकोआगुलंट स्त्रवणाऱ्या ग्रंथी.
- प्र. 74कांगारू प्राण्याचा वर्ग: सस्तन प्राणी.
वनस्पतीशास्त्र (Botany)
- प्र. 75जैविक खतांचे कार्य: मातीतील पोषणतत्त्वांची समृद्धी.
- प्र. 76भुईमुगावरील ‘टिक्का’ रोगाचा कारक: सर्कोस्पोरा बुरशी.
- प्र. 77ब्रायोफाइट्स: वनस्पतीसृष्टीचे उभयचर.
आरोग्यशास्त्र व सूक्ष्मजीवशास्त्र (Hygiene & Health)
- प्र. 78ओरल पोलिओ व्हॅक्सीन (OPV) निर्मिती प्रयोगशाळा.
- प्र. 79कॉमेनसालिझम: एका प्रजातीला फायदा होतो, तर दुसऱ्या प्रजातीला फायदा किंवा हानी होत नाही.
- प्र. 80गलगंड रोगाचे कारण: आयोडीनची कमतरता.
7. अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी (Aptitude & Reasoning)20 प्रश्न · प्र. 81 ते 100
अंकगणित व भूमिती (Quantitative Aptitude & Geometry)
- प्र. 81भूमिती: भरीव गोल वितळवून वृत्तचिती तयार करण्यासंबंधी समस्या.
- प्र. 82अंतर, वेळ व वेग: गाडीचा वेग 8 किमी/तास कमी केल्यास लागणारा वेळ.
- प्र. 83आकृतीची परिमिती काढणे.
- प्र. 84त्रिकोणमिती व उंची-अंतर: वाऱ्यामुळे तुटलेले झाड.
- प्र. 85गुणोत्तर व प्रमाण: उत्पन्न, खर्च व वार्षिक बचत.
- प्र. 86टक्केवारी: शिष्यवृत्तीधारक मुले व मुली यांची टक्केवारी.
- प्र. 87सरासरी: मुलांचे, मुलींचे व वर्गातील सरासरी गुण.
- प्र. 88काळ व काम: तीन व्यक्तींची कार्यक्षमता.
- प्र. 89नफा-तोटा: समान विक्री किमतीवर 20% नफा व 20% तोटा.
- प्र. 95साखरेच्या किमतीत 20% घट आणि खरेदी.
बुद्धिमत्ता चाचणी (Logical Reasoning)
- प्र. 90दिनदर्शिका/कॅलेंडर: 14 ऑगस्ट 1947 रोजी कोणता वार होता.
- प्र. 91संख्यांचे चौरस आणि वर्तुळ यांवरील कोडे.
- प्र. 92दिशा व घड्याळाचे काटे.
- प्र. 93सांख्यिकी व वृत्तालेख.
- प्र. 94सांकेतिक भाषा (Coding-Decoding).
- प्र. 96तार्किक आकृती/मॅट्रिक्समधील गाळलेली जागा.
- प्र. 97अक्षर-संख्या संबंध.
- प्र. 98रांगेतील स्थान व मध्यभागी असलेली व्यक्ती.
- प्र. 99ल.सा.वि. व म.सा.वि. आधारित कोडे.
- प्र. 100नातेसंबंध चाचणी.
05 पूर्व परीक्षेचा कट ऑफ
खाली पूर्व परीक्षेचा कट ऑफ पहा
कट ऑफची लिंक येथे नंतर जोडली जाईल.
06 वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
1. MPSC Group C Prelims 2024 परीक्षा कधी आयोजित करण्यात आली होती?
महाराष्ट्र गट-क सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा 2024 (जाहिरात क्रमांक 049/2024) 1 जून 2025 रोजी आयोजित करण्यात आली होती.
2. MPSC गट-क पूर्व परीक्षा 2024 मध्ये विषयानुसार किती प्रश्न विचारले गेले?
एकूण 100 प्रश्नांमध्ये अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी (20), अर्थव्यवस्था (15), चालू घडामोडी (15), राज्यशास्त्र व शासनप्रणाली (15), सामान्य विज्ञान (15), इतिहास (10) आणि भूगोल व पर्यावरण (10) असे प्रश्नवाटप होते.
3. MPSC Group C Prelims 2024 Question Paper आणि Answer Key PDF कुठे मिळेल?
या पोस्टमधील 02. प्रश्नपत्रिका व उत्तरतालिका या विभागातील VIEW PDF बटणावर क्लिक करून PDF पाहता येईल. DOWNLOAD PDF बटणाद्वारे ती डाउनलोड करता येईल.
4. गट-क संयुक्त पूर्व परीक्षेत नकारात्मक गुण (Negative Marking) किती असतात?
प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी 1/4 (0.25) गुण वजा केले जातात.